เรียน คุณรุจิระ  บุนนาค (คอลัมน์กฎกติกาธุรกิจ หนังสือพิมพ์แนวหน้า)

            ผมได้รับข้อเขียนของคุณเรียบร้อยแล้วด้วยความขอบคุณอย่างยิ่ง  ขณะนี้ผมบอกกับหลายคนแล้วว่าตัวเองไม่ได้ทำเรื่องกล้วยไม้  แต่ทำเรื่องที่มันลึกซึ้งกว่ามาก          

            ผมคิดว่าทุกสิ่งทุกอย่างที่ปรากฏอยู่บนโลกใบนี้มีธรรมะเป็นพื้นฐาน

            “ธรรมะ”คือความจริงที่อยู่ในใจมนุษย์ และธรรมะย่อมไม่มียุคสมัย

            ดังนั้น ภายในภาพรวมของมวลมนุษยชาติจึงมีความหลากหลายเป็นพื้นฐานสำคัญ นอกจากนั้นทุกสิ่งทุกอย่างควรมีสองด้าน

            เธอเพื่อนรักของฉันทุกคน การปฏิบัติที่ผ่านมานั้นคือความจริงที่ลงรากฝังโคนอยู่ในจิตใต้สำนึกของตัวเองอย่างเป็นธรรมชาติ สิ่งที่ฉันได้รับจากการปฏิบัติเท่าที่ผ่านพ้นมาแล้วนับเป็นเวลาร่วม 90 ปี มันได้สอนให้ฉันรู้ว่า ทุกสิ่งทุกอย่างย่อมมีสองด้านเสมอ ดังนั้นวิถีการเรียนรู้ของชีวิตมนุษย์นั้น เมื่อมีทุกข์ก็ย่อมมีสุข เมื่อมีดำก็ย่อมมีขาว เมื่อมีสูงก็ย่อมมีต่ำ เมื่อมีเสียงอึกกระทึกครึกโครมก็ย่อมมีเสียงเงียบสงบ และเมื่อมีความผิดพลาดก็ย่อมมีการให้อภัย

          เธอเพื่อนรักของฉัน ฉันบอกเธอหลายหนแล้วว่า กิเลสของมนุษย์นั้น หลังจากนำปฏิบัติแล้วย่อมหวนกลับมาทำร้ายมนุษย์เองอย่างเป็นวัฎจักร สำหรับอินโดนีเซียนั้น ภายใต้พื้นพิภพมีน้ำมันมากมาย มนุษย์ล้วนมีกิเลสและไปรุมกันสูบขึ้นมาใช้เพื่อสนองความสะดวกสบายของตัวเอง สำหรับคนไทยเองก็เช่นเดียวกัน แต่ก่อนเคยมีภูเขาหินปูนหลายลูก ดังเช่นที่ลพบุรี ราชบุรี ปากช่องจังหวัดนครราชสีมา เพราะเราหลงอยู่กับตึกละฟ้าจึงไประเบิดเอามาใช้ก่อสร้าง จึงทำให้โลกใบนี้จำต้องเสียศูนย์ ทำให้คนไทยจำต้องเดือดร้อน

          เธอเพื่อนรักของฉัน ฉันบอกเธอหลายหนแล้วว่า กิเลสของมนุษย์นั้น หลังจากนำปฏิบัติแล้วย่อมหวนกลับมาทำร้ายมนุษย์เองอย่างเป็นวัฎจักร สำหรับอินโดนีเซียนั้น ภายใต้พื้นพิภพมีน้ำมันมากมาย มนุษย์ล้วนมีกิเลสและไปรุมกันสูบขึ้นมาใช้เพื่อสนองความสะดวกสบายของตัวเอง สำหรับคนไทยเองก็เช่นเดียวกัน แต่ก่อนเคยมีภูเขาหินปูนหลายลูก ดังเช่นที่ลพบุรี ราชบุรี ปากช่องจังหวัดนครราชสีมา เพราะเราหลงอยู่กับตึกละฟ้าจึงไประเบิดเอามาใช้ก่อสร้าง จึงทำให้โลกใบนี้จำต้องเสียศูนย์ ทำให้คนไทยจำต้องเดือดร้อน

            เธอเพื่อนรักของฉัน ในช่วงปีที่ผ่านมานั้น เรามนุษย์ทุกคนได้รับบทเรียนจากครูผู้สอนให้เรามีสติสัมปชัญญะ เพราะในอดีตเราได้ใช้ทุกสิ่งทุกอย่างจากธรรมชาติเกินตัวไปมาก และในที่สุดมันก็เกิดสภาวะที่หวนกลับมาทวงหนี้จากตัวเราเอง ทั้งนี้เพราะภายในรากฐานจิตใจขาดสมดุล อันหมายถึงความรู้สึกภายในจิตใต้สำนึก

            ดังจะเห็นได้ว่า ไหนจะเตาปรมาณูระเบิดที่ญี่ปุ่น ไหนจะแผ่นดินไหวที่พม่า รวมทั้งน้ำท่วมครั้งใหญ่ที่กรุงเทพฯ และคงมีวิกฤตอื่นๆ ติดตามมาอีก

            ฉันหวนกลับไปนึกถึงชีวิตตัวเองเมื่อครั้นเป็นเด็ก การเล่นของเด็กสมัยก่อน ส่วนใหญ่มีความหมายให้เป็นคนรู้จักคิดถึงเหตุและผล ฉันนึกถึงเกมส์กระซิบที่มีการนั่งล้อมกันเป็นวงกลม และเด็กคนแรกจะกระซิบใส่หูคนถัดไป หมุนวนตามเข็มนาฬิกา

               เธอเพื่อนรักของฉัน ฉันหวนกลับไปนึกถึงอดีต ในที่สุดจิตใต้สำนึกมันก็บอกฉันว่า ขณะนี้ฉันอายุ 90 ปีแล้ว คงมีแต่วันที่จะรอกลับบ้าน

           แผ่นดินใดก็ตามหลังจากเกิดน้ำท่วม พอน้ำลดจะปลูกอะไรมันก็งามทั้งนั้น เว้นไว้แต่ว่าเราไม่ฉลาดพอจึงเอาที่ดินที่ถูกน้ำท่วมมาสร้างตึกละฟ้า อันนับได้ว่าเป็นการสูญเปล่า

            บัดนี้ฉันอายุกำลังจะเข้า 90 ปีแล้ว ปกติตัวฉันเองมักนึกถึงความเป็นมาของชีวิตในอดีตอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ถ้าค้นหาความจริงของการดำเนินชีวิตอยู่เสมอโดยไม่ประมาท ย่อมอ่านความในใจได้ว่า ตัวฉันเองมีอุปกรณ์อย่างสำคัญที่ตนดำเนินชีวิตอยู่อย่างมั่นคงตลอดมา

            บัดนี้ ฉันนึกถึงช่วงชีวิตที่ผ่านพ้นมาในอดีต ซึ่งขณะนั้นฉันมีอายุได้ 75 ปีกว่า และทำงานเพื่อสนองการเรียนรู้ของเพื่อนมนุษย์ โดยเฉพาะคนไทยซึ่งเป็นที่ห่วงใยมาตลอด